5 Mart 2025 tarihli ve 32832 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak, kamu idarelerinde mali yönetim süreçlerinin düzenlenmesinde önemli bir adım atmıştır. Bu yönetmelik, kamu kaynaklarının etkili, verimli ve hesap verebilir bir şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla, harcama birimleri ve mali hizmetler birimleri tarafından yürütülen ön mali kontrol süreçlerini detaylı bir şekilde tanımlamaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na dayanan bu yönetmelik, kamu idarelerinde mali disiplinin güçlendirilmesi ve yönetim sorumluluğunun etkin bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli denetim mekanizmalarını belirlemektedir.

1. Ön Mali Kontrolün Kapsamı Nedir?

Ön mali kontrol, idarelerin bütçe ve harcama yönetim sorumluluğu çerçevesinde gerçekleştirilir. Bu süreç, harcama birimleri ve mali hizmetler birimi tarafından yerine getirilir. Harcama birimleri, işlemleri gerçekleştirdiği aşamada kontrolleri yaparken, mali hizmetler birimi de bu işlemleri denetler. Bu iki birim, harcama, gelir, varlık ve yükümlülüklerle ilgili mali işlemleri bütçe, ödenekler, tasarruf tedbirleri ve diğer mali mevzuat çerçevesinde kontrol eder.

2. Harcama Birimlerinin ve Mali Hizmetler Biriminin Rolü Nedir?

Harcama birimleri ve mali hizmetler birimi ön mali kontrol sürecinde farklı sorumluluklara sahiptir.

• Harcama birimleri, işlemleri gerçekleştiren birimlerdir ve ön mali kontrolü, yapılan harcama işlemlerinin bütçeye uygunluğu, ödeneklerin mevcutluğu, tasarruf tedbirlerine uyum gibi yönlerden gerçekleştirir.
• Mali hizmetler birimi ise, daha çok idarenin finansal yönetimini denetleyen ve bu Yönetmelik çerçevesinde belirtilen kontrol görevlerini üstlenen birimdir. Bu birim, idarenin bütçe, harcama programları ve mali mevzuat ile uyumluluğunu kontrol eder. Ayrıca, gelir, gider, varlık ve yükümlülükler üzerine mali kararların denetimini yapar.

3. Mali Hizmetler Birimi Ne Tür Kontroller Yapar?

Mali hizmetler birimi, Ön Mali Kontrol Yönetmeliği çerçevesinde aşağıdaki kontrolleri gerçekleştirir:

• Bütçe ve Harcama Uygunluğu: Harcamaların, belirlenen bütçe tertibine uygunluğunu kontrol eder.
• Ödenek Durumu: Harcamaların, kullanılabilir ödenek tutarına uygun olarak gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini kontrol eder.
• Mali Mevzuata Uygunluk: Merkezi yönetim bütçe kanunu, tasarruf tedbirleri ve diğer mali mevzuat ile yapılan işlemlerin uyumlu olup olmadığını denetler.
• Finansman Programlarına Uygunluk: Harcama ve gelir işlemlerinin, belirlenen finansman programlarına uygunluğunu denetler.

4. Mali Hizmetler Birimi Tarafından Uygun Görüş Verilmeyen Durumda Ne Olur?

Mali hizmetler birimi, belirli bir mali karar veya işlem için uygun görüş vermezse ve harcama yetkilisi bu işlemi yine de uygulamaya karar verirse, harcama yetkilisinin, gerekçeli bir yazı ile mali hizmetler birimine açıklamada bulunması gerekir. Bu yazı, ödeme emri belgesine veya ilgili mali karar ve işlem dosyasına eklenir. Bu sayede, işlem hakkında hem denetim birimi hem de diğer ilgili taraflar bilgilendirilir ve şeffaflık sağlanır.

5. Ön Mali Kontrol Sonucunda Uygun Görüş Verilmesi, Harcama Yetkilisinin Sorumluluğunu Ortadan Kaldırır Mı?

Hayır, ön mali kontrol sonucunda uygun görüş verilmiş olsa bile, harcama yetkilisinin ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu devam eder. Ön mali kontrol, sadece bir denetim ve rehberlik işlevi görür; işlemlerin düzgün şekilde yapılmasını sağlamak ve uyumlu olup olmadığını denetlemek amacıyla vardır. Ancak, harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi, yaptıkları işlemlerden nihai olarak sorumludur ve olası bir yanlışlık veya usulsüzlük durumunda yine sorumlu tutulurlar.

6. Harcama Birimlerinde Ön Mali Kontrol Süreci Nasıl İşler?

Harcama birimlerinde ön mali kontrol süreci, her bir işlemin daha önceki işlemleri kontrol edecek şekilde tasarlanıp uygulanması esasına dayanır. Bu, süreç kontrolü olarak adlandırılır. Her bir işlem, önceden yapılmış işlemlerle ilişkilendirilir ve yapılacak işlemden önceki işlemler de kontrol edilir. Bu kontrolün sağlanabilmesi için, ön mali kontrol listeleri, işlem yönergeleri ve süreç akış şemaları hazırlanır. Bu belgeler, harcama yetkilisi tarafından yürürlüğe konulup süreçler bu şekilde denetlenir.

7. Ön Mali Kontrol Listeleri ve Süreç Akış Şemaları Ne Amaçla Kullanılır?

Ön mali kontrol listeleri ve süreç akış şemaları, harcama birimlerinde yapılan işlemlerin kontrolünü sağlamak amacıyla hazırlanır. Bu belgeler, işlemlerin her aşamasını denetleyen bir rehber görevi görür. Süreç akış şemaları, iş akışını görsel olarak temsil ederken, ön mali kontrol listeleri, yapılması gereken kontrolleri ve denetimlerin hangi aşamalarda yapılacağını belirtir. Bu belgeler harcama yetkilisi tarafından yürürlüğe konur ve denetim sürecinin düzgün bir şekilde işlemesini sağlar.

8. Mali Hizmetler Birimi Hangi Mali Karar ve İşlemleri Kontrol Eder?

Mali hizmetler birimi, bu Yönetmelikte belirtilen mali karar ve işlemleri kontrol eder. Yapılacak kontrolleri gösteren ön mali kontrol listeleri mali hizmetler birimi tarafından hazırlanır ve üst yönetici onayıyla yürürlüğe girer. Bu listeye dayalı olarak, mali karar ve işlemler, belirtilen periyotlarla takip edilir ve raporlanır.

9. Ön Mali Kontrol Listelerinin Hazırlanması İçin Son Tarih Nedir?

Ön mali kontrol listeleri, en geç 1 Ocak 2026 tarihine kadar hazırlanmalı ve yürürlüğe konulmalıdır.

10. Ön Mali Kontrol Listeleri Kim Tarafından Hazırlanır?

Ön mali kontrol listeleri, harcama birimleri ve mali hizmetler birimi tarafından hazırlanır. Harcama birimleri, işlem süreçlerini denetleyecek ve mali hizmetler birimi, bu listeyi üst yönetici onayıyla yürürlüğe koyacaktır. Bu liste, mali kararların ve işlemlerin yasal ve mali standartlara uygunluğunun kontrol edilmesine yardımcı olacaktır.

11. Ön Mali Kontrol Listelerinin İçeriği Ne Olmalıdır?

Ön mali kontrol listeleri, mali karar ve işlemlerin denetiminde kullanılacak adım adım kontrol noktalarını içerir. Bu listede işlem yönergeleri, süreç akış şemaları ve yapılan kontrollerin neleri kapsadığı açıkça belirtilmelidir.

12. Ön Mali Kontrol Listelerinin Yürürlüğe Girmesinin Ardından Kimler Sorumludur?

Ön mali kontrol listelerinin etkin bir şekilde uygulanmasından harcama birimleri ve mali hizmetler birimi sorumludur. Harcama birimleri, işlemleri listeye uygun şekilde denetlerken, mali hizmetler birimi de uygulamaların doğruluğunu takip eder. Ayrıca, üst yönetici de sürecin düzgün işlediğini denetler ve onay verir.

13. Mali Hizmetler Birim Yöneticisi Kontrol Yetkisini Başkasına Devredebilir Mi?

Evet, mali hizmetler birim yöneticisi, kontrol yetkisini yardımcısına veya birimin ön mali kontrol görevini yürüten alt birim yöneticisine devredebilir. Ancak, bu devir yazılı olarak yapılmalı ve yetki sınırları açıkça belirtilmelidir.

14. Hangi Durumda Mali Hizmetler Birim Yöneticisi Kontrol Yetkisini Devredemez?

Mali hizmetler birim yöneticisi, mal ve hizmet alımlarında 20 milyon Türk Lirasını, yapım işlerinde ise 60 milyon Türk Lirasını aşan taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarına ilişkin ön mali kontrol yetkisini devredemez.

15. Yönetmelikte Belirtilen Parasal Tutarlar Ne Zaman Güncellenir?

Yönetmelikte belirtilen parasal tutarlar, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine dayanarak en son belirlenen yeniden değerleme oranı esas alınarak güncellenir. Her yıl takip eden yılın başından itibaren uygulanmak üzere parasal tutarlar Bakanlık tarafından duyurulur.

16. Yönetmelikteki Parasal Tutarlar Katma Değer Vergisini İçeriyor Mu?

Hayır, Yönetmelikte belirtilen parasal tutarlar içerisinde katma değer vergisi (KDV) yer almaz.

Sesli Mevzuat Kütüphanesinden yönetmeliğin tamamını dinleyebilirsiniz..

5 Mart 2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İç Kontrol Yönetmeliği ile ilgili yazımızı inceleyin.

İç kontrol alanında uzman ekibimiz, kurumsal, yönetimsel ve kişisel gelişiminize yönelik danışmanlık ve eğitim hizmetleri sunmaktadır. Bu hizmetlerle, organizasyonel verimliliğinizi artırabilir ve yönetim becerilerinizi geliştirebilirsiniz. Ayrıca kurumsal kapasitenizin mevcut durumuna ilişkin ücretsiz ön değerlendirme raporu talep edebilirsiniz. Hizmetlerimiz hakkında daha fazla bilgi almak için bizimle iletişime geçin.

Güncel konulardan haberdar olmak için sosyal medya hesaplarımızdan bizi takip edin..

• LinkedIn
• X
• Instagram
• YouTube