2024 yılında kaleme aldığımız ve 01 Ocak 2024 – 30 Haziran 2024 dönemine ilişkin büyükşehir belediyelerinin gider bütçesi kullanımını incelediğimiz “Büyükşehir Belediyeleri: 2024 Yılı İlk 6 Aylık Bütçe Analizi”; belediyelerin stratejik plan ve performans programlarına dayalı olarak hazırladıkları bütçelerin yıl içindeki gerçekleşme düzeylerini, mali saydamlık ve hesap verebilirlik ilkeleri çerçevesinde değerlendirmiştik. Ayrıca bazı büyükşehir belediyelerinin kamuoyuna açıklamakla yükümlü oldukları mali raporları yayımlamamış olmalarına da dikkat çekmiştik.

Bu yazıda ise aynı yöntemi ve değerlendirme çerçevesini koruyarak 01 Ocak 2025 – 30 Haziran 2025 dönemine ait veriler üzerinden güncel bir analiz sunuyoruz. Belediyelerin 2025 yılı bütçelerini hangi öncelikler doğrultusunda kullandıkları, öngörülen kaynak–harcama dengesi ile fiili gerçekleşmeler arasındaki ilişki ve bütçe disiplinine dair göstergeler, kamuya açık mali raporlar esas alınarak incelenmiştir.

Kamu kaynağı kullanan tüm idarelerde olduğu gibi belediyeler açısından da mali verilerin zamanında, eksiksiz ve erişilebilir biçimde yayımlanması hukuki bir yükümlülük olmanın ötesinde demokratik denetimin temel şartıdır. 2025 yılına ilişkin değerlendirmemizde de veri şeffaflığı, raporlama düzenliliği ve bütçe gerçekleşme performansı birlikte ele alınarak büyükşehir belediyelerinin mali görünümüne dair karşılaştırmalı bir çerçeve ortaya konulacaktır.

* İlk 6 aylık bütçe uygulama verilerini kurumsal internet sitesinde yayımlamadı. (Kontrol Tarihi: 31 Aralık 2025)

Hangi Büyükşehir Belediyeleri Mali Verileri Yayımlamadı?

Mevzuatımıza göre Temmuz ayı içerisinde kamuoyuna şeffaf şekilde açıklanması gereken ilk altı aylık bütçe uygulama sonuçlarını, 31 Aralık 2025 itibariyle yayımlamayan büyükşehir belediyesi sayısı 6’dır. 2024 yılında bu raporu yayımlamayan belediye sayısının 10’dan 6’ya gerilemiş olması şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleri bakımından olumlu bir gösterge olduğunu değerlendirilebilir.

Mali raporu yayımlamayan büyükşehir belediyeleri: Ankara, Gaziantep, Konya, Malatya ve Sakarya’dır.

Gider Bütçesini Ortalamanın Üstünde Kullanan Büyükşehir Belediyeleri Hangileri?

Verileri bulunan 26 büyükşehir belediyesinin ilk 6 aylık gider bütçesi kullanımının ortalaması %30,8’dir. 2024 yılında bu ortalaman %46,8’dir. 2025 yılı ilk altı aylık gider bütçesi kullanım oranının (%30,8) görece düşük gerçekleşmiş olmasını teknik çerçevede aşağıdaki faktörlerle açıklamak mümkündür:

1. Seçim sonrası normalleşme ve harcama temposunun dengelenmesi
2. Tasarruf ve mali disiplin politikaları
3. Gelir gerçekleşmelerine bağlı ihtiyatlı nakit yönetimi
4. Yatırım projelerinde yavaşlama veya yeniden planlama
5. Borçlanma kapasitesi ve finansman kısıtları
6. Makroekonomik belirsizlikler ve risk yönetimi yaklaşımı
7. Geçmiş dönem yükümlülüklerinin azalması

2025 yılı ilk altı aylık gider gerçekleşme oranının düşük seyretmesi, tek başına performans zayıflığı göstergesi olarak değerlendirilmemeli; harcama ötelemesi, mali disiplin yaklaşımı, finansman koşulları ve yatırım takvimleri birlikte değerlendirilmelidir.

2025 yılı itibariyle öngörülen gider bütçesini en çok kullanan büyükşehir belediyelerini incelediğimizde Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi’nin %39,4 ile en yüksek orana sahip idare olduğu görülmektedir. Sırasıyla diğer büyükşehir belediyeleri Erzurum, Şanlıurfa, Kayseri ve Ordu.

2025 yılı itibariyle öngörülen gider bütçesini en az kullanan büyükşehir belediyelerini incelediğimizde İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin %24,6 ile en düşük orana sahip idare olduğu görülmektedir. Sırasıyla diğer büyükşehir belediyeleri Tekirdağ, Trabzon, Antalya, Diyarbakır, Kocaeli, Samsun ve Bursa.

Ortalamanın Üzerinde Personel ve SGK Gideri Olan Büyükşehir Belediyeleri Hangileri?

24 büyükşehir belediyesinde ilk altı aylık personel ve SGK giderlerinin, 2025 yılı gider bütçesi tahmini oranına bakıldığında ortalaması%3,5’dur. İlk altı aylık gerçekleşen gider toplamına oranının ortalaması ise %11,3’dür. 2025 yılı gider bütçesinin %5,2’si, 2025 yılı ilk altı aylık gider bütçesi gerçekleşmesinin %18,7’si ile en fazla Personel ve SGK Gideri oranına sahip idare Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi‘dir.

Faiz Yükü En Yüksek Büyükşehir Belediyesi Hangisi?

Faiz gideri,  alınan borcun maliyeti olarak ödenen faizi ifade etmektedir. Finansman ihtiyacının karşılanması amacıyla alınan borçla beraber doğan yükümlülüktür. 24 büyükşehir belediyesindeki faiz giderlerinin, toplam gider bütçesi tahminine oranına göre incelediğimizde ortalamanın %1,9 düzeyinde olduğu görülmektedir. İlk altı aylık gider gerçekleşmesine oranına göre ise ortalama %6,1’dir. Yani büyükşehir belediyeleri, ilk altı aylık verilerinin ortalamasına göre harcadıkları her 100 liranın 6,1’ini faiz giderleri için kullanmışlardır. Balıkesir Büyükşehir Belediyesi’nde bu oran ortalamanın 3 kat üzerinde gerçekleşerek %20,2’dir. Ortalamanın üstünde olan diğer büyükşehir belediyeleri sırasıyla Denizli, Ordu, Hatay ve Trabzon‘dur.

2025 yılı ilk altı aylık verileri, büyükşehir belediyelerinde harcama temposu, personel yükü ve faiz baskısı açısından önemli farklılıklar bulunduğunu göstermektedir. Bu farklılıkların sağlıklı biçimde analiz edilebilmesi, yalnızca oranların tespitiyle değil; bütçe kompozisyonunun, nakit akış projeksiyonlarının, borçlanma yapısının ve program bazlı performans göstergelerinin birlikte değerlendirilmesiyle mümkündür. Mevcut veriler üzerinden hazırlanacak kapsamlı bir ilk altı aylık mali performans raporu, idarelere kendi mali yapılarını benzer ölçekli belediyelerle karşılaştırma, yapısal risk alanlarını erken aşamada tespit etme ve kaynak tahsis önceliklerini yeniden gözden geçirme imkânı sunacaktır. Bu sürecin stratejik yönetim danışmanlığı yaklaşımıyla desteklenmesi ise bütçe uygulama disiplininin güçlendirilmesine, mali sürdürülebilirliğin artırılmasına ve kurumsal karar alma kapasitesinin veri temelli bir zemine oturtulmasına katkı sağlayacaktır.

Rapor talep ve ihtiyaçlarınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz..

Stratejik yönetim alanında uzman ekibimiz, kurumsal, yönetimsel ve kişisel gelişiminize yönelik danışmanlık ve eğitim hizmetleri sunmaktadır. Bu hizmetlerle, organizasyonel verimliliğinizi artırabilir ve yönetim becerilerinizi geliştirebilirsiniz. Ayrıca kurumsal kapasitenizin mevcut durumuna ilişkin ücretsiz ön değerlendirme raporu talep edebilirsiniz. Hizmetlerimiz hakkında daha fazla bilgi almak için bizimle iletişime geçin.

Güncel konulardan haberdar olmak için sosyal medya hesaplarımızdan bizi takip edin..

• LinkedIn
• X
• Instagram
• YouTube