“Türkiye’de 30 Büyükşehir Belediyesi ve 20 Mali Gösterge: On Yıllık Ekonomik Durum İncelemesi” raporumuz kapsamında analiz ettiğimiz “Bütçe Dengesi” göstergesine göre; “Her 3 Büyükşehir Belediyesinden 2’sinin Gelirleri Giderlerini Karşılamaya Yetmiyor“

Kamuya açık kaynaklardan elde ettiğimiz büyükşehir belediyelerine ilişkin 10 yıllık mali verilerin analizini ve karşılaştırmasını içeren rapor; özellikle stratejik planlama aşamasında olan belediyeler için, mali yönden mevcut durumları ve gelecek beş yıla ilişkin iyileştirme alanlarını tespit etmelerine katkı sağlamak ve bu alanda çalışan kişilere kaynak oluşturma amacını taşıyor.

Gösterge 1: Bütçe Dengesi

Bütçe dengesi, gelirlerin giderleri karşılama oranını ifade etmektedir. Kamu mali yönetiminde, bütçe hazırlanırken gelir ve gider denkliğinin sağlanması esastır. Göstergenin öncelikli olarak 0’a eşit olması beklenir.

Göstergenin 0’dan büyük çıkması: Beklenenden fazla gelir elde ettiği veya tahmin edilenden daha az harcama yapıldığını,

Göstergenin 0’dan küçük çıkması Beklenenden az gelir elde ettiği veya tahmin edilenden daha fazla harcama yaptığını ifade etmektedir.

Göstergenin 0 ve 0’dan büyük çıkması olumlu olarak değerlendirilir.

Tespitler

• Bütçe dengesi olumlu yönde gerçekleşen büyükşehir belediye sayısı 2014 yılında 21 belediye iken 2019 yılına gelindiğinde 11’e, 2023 yılında ise 10 belediyeye düşmektedir.
• Her 3 büyükşehir belediyesinden 2’sinin geliri giderini karşılamaya yetmemekte ya da gelirinin üzerinde harcama yapmaktadır.
• 30 büyükşehir belediyesinin bütçe dengesinin ortalaması 2014 yılında %8,6 düzeyindeyken, 2019 yılında -%4,28’e, 2023 yılında ise -%15,72’ye gerilemiştir.

Bu durum belediyelerin mali sürdürülebilirlikleri ile ilgili önemli riskler taşıdığını göstermektedir. Belediye hizmetlerinin aksamadan devam ettirilebilmesi ancak mali disiplinin sağlanması ile mümkündür. Bu sorunun temelinde yatan nedense stratejik yönetimin tam olarak anlaşılmaması ve uygulama sorunlarıdır. Mevcut durumun iyi analiz edilmesi, değişen çevresel koşullar karşısında zamanında aksiyon alınması, doğru planlama ve seçim politikalarının planların önüne geçmemesi bütçe sorunlarının reçetesidir.